SPORT 24 - Στέλιος Μαρκάκης

Δυό λογάκια για το θέμα που προέκυψε στις Σέρρες –σε σχέση, φυσικά, με το τι είχε γίνει στην υπόθεση Βάλνερ και Καλαμαριάς (βλέπε και εδώ, αλλά και εδώ ). Όπως και τότε, έτσι και τώρα, η υπόθεση σηκώνει τρεις διαφορετικές κουβέντες:

Η πρώτη κουβέντα είναι η νομική –ή «νομικίστικη» αν θέλετε. Λέει ότι εφόσον υπάρχει παράβαση κανονισμών (λογικών ή παράλογων και δίκαιων ή άδικων δεν έχει, νομικώς, καμία σημασία), υπάρχει και αναφαίρετο δικαίωμα για ένσταση. Νίβουμε τας χείρας μας, πάμε παρακάτω και κοιμόμαστε μια χαρά, ήσυχοι σαν μικρά παιδιά.

Η δεύτερη κουβέντα είναι η περί δικαίου –το οποίο, καθώς όλοι γνωρίζουμε, δεν ταυτίζεται απαραιτήτως με τους κατά καιρούς νόμους ή κανονισμούς.
Το «δίκαιο» είναι η λύση που ενστικτωδώς δίνει ο μέσος άνθρωπος σε έναν νομικίστικο γρίφο. Ο νόμος είναι ο χρυσός συμβιβασμός μεταξύ «επιτρεπτού» και «μη επιτρεπτού» που κάνει η κάθε κοινωνία, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες της κάθε συγκεκριμένης ιστορικής συγκυρίας και με βάση το «γενικό συμφέρον» όπως το ερμηνεύει και αποκρυσταλλώνει η συγκεκριμένη νομοθετική εξουσία της κάθε εποχής.
Π.χ. –και με υπερβολικό παράδειγμα για να γίνει κατανοητό.: για το νόμο κλέφτης είναι αυτός που καταχράται τις οικονομίες ενός ασφαλιστικού ταμείου, κλέφτης είναι κι ο φτωχοδιάβολος, που βουτάει ένα καρβέλι ψωμί απ’ το φούρνο επειδή πεινάει. Για τον μέσο άνθρωπο, όμως, οι δύο κλοπές δεν είναι ίδιες. Η μία είναι άδικη κλοπή, η άλλη είναι «δίκαια».

Όπως –με τη γνωστή του γλαφυρότητα βεβαίως…- θίγει το θέμα ο «Χατζημπαμπάς» στο τελευταίο σχόλιο του προηγούμενου ποστ, όταν ανταγωνίζονται δύο ομάδες στον ΙΔΙΟ θεσμό, αλλά η μία έχει δικαίωμα να χρησιμοποιήσει για όσο γουστάρει έξι ξένους (των πέντε εκατομμυρίων ο καθένας, π.χ.) και η άλλη δεν έχει δικαίωμα να κάνει το ίδιο ούτε κατά λάθος και για δύο λεπτά (και παρότι και οι έξι δικοί της δεν κάνουν ούτε όσο… μισός από τους «άλλους»), αυτό αγγίζει αναπόφευκτα την ανάλυση περί «δικαίου». Κι ας είναι νόμιμο, δεν μοιάζει πάντως ούτε σωστό ούτε ηθικό. Διότι κάνει τον αδύναμο πιο αδύναμο και τον ισχυρό πιο ισχυρό. Και σε περιπτώσεις όπως η προχθεσινή, που ο αδύναμος κάνει το «θαύμα» και κερδίζει τον ισχυρό, αυτή η ηθική διάσταση γίνεται μεγαλύτερη και πιο σοβαρή και χτυπάει μια χορδή που είναι ευαίσθητη στους περισσότερους ανθρώπους.

Σε χώρες με αθλητική παιδεία και υγιή αντιμετώπιση του παιχνιδιού, τη λύση τη δίνει η αισθητική και το θέμα τελειώνει εκεί. Βάζει σε προημιτελικό Παγκοσμίου Κυπέλλου γκολ κατά της Αγγλίας με το χέρι ο Μαραντόνα, αλλά επειδή μετά από τέσσερα λεπτά βάζει κι άλλο ένα που αποτελεί επιτομή της ποδοσφαιρικής μαεστρίας (και με το οποίο το ματς λήγει 2-1), οι «κουτόφραγκοι» βάζουν ΑΥΤΟΜΑΤΑ σε δεύτερη μοίρα την παράβαση. Σου λένε: «τι είναι η μπάλα; Τέχνη. Ποιος είναι πιο τεχνίτης; Ο Ντιέγκο. Γκολ με το χέρι μπαίνουν κάθε μέρα. Γκολ στο οποίο περνάει κάποιος μισή ομάδα… δυό φορές, μπαίνουν μια στα δέκα χρόνια. Ας ξεχάσουμε τον κανονισμό (το γκολ με το χέρι). Ζήτω το παιχνίδι.»
Εδώ, ούτε αθλητική παιδεία υπάρχει, ούτε αισθητική –σε τίποτε, πόσο μάλλον στο ποδόσφαιρο. Και συνεπώς τέτοιου είδους λύσεις δεν δίνονται, συνήθως. Εδώ, η παιδεία μας είναι τόσο ανεπαρκής και στρεβλή ώστε, ενίοτε, μια πρόκριση (ή ένας τίτλος) που κερδίζεται «στα χαρτιά» εξαιτίας μιας τεχνικής λεπτομέρειας, πανηγυρίζεται εξίσου με μια πρόκριση (ή έναν τίτλο) που κατακτήθηκε με θριαμβευτική εμφάνιση. Και συνεπώς η «περί δικαίου» κουβέντα αφορά κατά κανόνα μόνο τους «απ’ έξω» παρατηρητές. Όποιον μπορεί να κερδίσει, κατά κανόνα δεν τον αφορά. Ίσως είναι κρίμα, αλλά έτσι είναι, τέλος πάντων.

Η τρίτη κουβέντα που γίνεται, τέλος, είναι αυτή με το μέτρημα των πουλιών του καθενός. Αυτή που λέει: «εγώ (ο Παναθηναϊκός, η ΑΕΚ, ο ΠΑΟΚ, ο Άρης κ.λπ.), αν βρισκόμουν στη θέση του Ολυμπιακού, ΔΕΝ θα έκανα ένσταση. Διότι είμαι large και μεγαλόψυχος και μάγκας, ενώ οι ‘’άλλοι’’ είναι τσίπηδες, μικρόψυχοι και κουτοπόνηροι». Με δεδομένο ότι αυτή είναι μια δήλωση που γίνεται εκ του ασφαλούς, όμως –υποθετικά και μόνο- δεν νομίζω ότι αποτελεί σοβαρή βάση για διάλογο. Μακάρι, αν βρεθούν σε τέτοια θέση ο Παναθηναϊκός, η ΑΕΚ, ο ΠΑΟΚ, ο Άρης κ.λπ., να πράξουν πράγματι έτσι: με βάση το ηθικό και δίκαιο και όχι με βάση το απλώς νόμιμο και συμφέρον.
Έως τότε, όμως, μόνο ΑΠΟΧΡΩΣΕΣ ενδείξεις έχουμε ότι θα το έπρατταν –το γεγονός, π.χ., ότι πράγματι, σε αρκετές περιπτώσεις, όπως η κεντρική τηλεοπτική διαχείριση για να φέρουμε το πιο πρόσφατο παράδειγμα, έβαλαν το γενικό καλό πάνω απ’ το στενά δικό τους. Αν αυτό αρκεί για να θεωρηθεί δεδομένο από κάποιους και ότι θα έχαναν έναν τίτλο (και 20.000.000 γιούροζ) ή μια πρόκριση στην επόμενη φάση του Κυπέλλου, γειασάν των κάποιων. Εμένα δεν μου αρκεί. Απλώς ελπίζω να ισχύσει εάν και εφόσον.

Διότι, για να κλείσουμε κιόλας, αυτό είναι το ζουμί της υπόθεσης. Η προσωπική στάση που ο καθένας μας παίρνει απέναντί της σε επίπεδο ΑΡΧΩΝ.
Η δική μου στάση, σε επίπεδο αρχών, είναι αυτή, την παραθέτω και τελειώνω: εάν ο Παναθηναϊκός έχανε από τον Πανσερραϊκό όπως έχασε χθες ο Ολυμπιακός και στη συνέχεια κέρδιζε την πρόκρισή του στα «χαρτιά» από μια ΤΕΤΟΙΟΥ είδους ασήμαντη λεπτομέρεια (και όχι, π.χ., επειδή έπαιξε με δώδεκα παίκτες για δύο λεπτά), η θέση μου θα ήταν υπέρ του δικαίου και όχι του νομίμου, υπέρ της αισθητικής και όχι του ωφελίμου. Και το ίδιο θα έκανα εάν ήταν ο Παναθηναϊκός εκείνος που κέρδιζε το ματς με την Καλαμαριά (και τον τίτλο επίσης) στα χαρτιά λόγω Βάλνερ.
Διότι, για μένα, πάει κάπως όπως και με τα γκολ του Μαραντόνα: ποδοσφαιρική ιστορία που αξίζει να θυμάται κανείς δεν είναι στην προκειμένη περίπτωση μια πρόκριση εξαιτίας ενός κανονισμού, αλλά η μαγκιά μιας μικρότερης ομάδας που καταφέρνει και κερδίζει στα ίσα έναν γίγαντα του ελληνικού ποδοσφαίρου –ενώ πέρυσι είχε κάνει το ίδιο και με τον άλλο γίγαντα του ελληνικού ποδοσφαίρου. ΑΥΤΟ είναι κατόρθωμα άξιο να το θυμάται κανείς.
Και ακόμη σπουδαιότερη και αξιομνημόνευτη και ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ποδοσφαιρική ιστορία θα ήταν το να ΑΠΑΡΝΗΘΕΙ ένας μεγάλος μια μεγάλη ωφέλεια (όχι την πρόκριση στο Κύπελλο, αλλά ακόμη κι έναν τίτλο και τα μπικικίνια που συνεπάγεται μέσω Τσάμπιονς Λιγκ) επειδή θα έβαζε το ΔΙΚΑΙΟ και ΗΘΙΚΟ πάνω απ’ το ΝΟΜΙΜΟ και (στενά) συμφέρον. Αυτά είναι πράγματα που διαμορφώνουν μέσα στην ιστορία το προφίλ των συλλόγων και γαλουχούν γενιές δικαιολογημένα ΠΕΡΗΦΑΝΩΝ οπαδών και, για μένα, μετρούν πολύ περισσότερο από μια κούπα –ακόμη και μια κούπα γεμάτη χρυσάφι.

Εγώ, που τα βλέπω έτσι τα πράγματα, μπορεί να είμαι ρομαντικός ή μαλάκας, αλλά πάντως έτσι τα βλέπω. Και γι’ αυτό χαίρομαι ιδιαιτέρως που μόλις τώρα-”επί του πιεστηρίου” - πληροφορήθηκα κι εγώ ότι ο Ολυμπιακός αποφάσισε να τηρήσει την πιο πάνω (σπάνια) στάση και να μην υποβάλει ένσταση. Σε τίποτε δεν ζημιώνεται ουσιαστικά, αλλά σε πολλά ωφελείται κι εκείνος και οι οπαδοί του και το ελληνικό ποδόσφαιρο. Και επιπλέον, δημιουργεί (επιτέλους) κι ένα προηγούμενο που όχι μόνο μπορεί να εξελιχθεί σε “εθιμικό” δίκαιο αλλά ταιριάζει και στο προφίλ του ως μεγάλης ομάδας. Διότι δεν πιστεύω να πιστεύετε εσείς ότι του έχει κάνει… καλό του Ολυμπιακού η υπόθεση Βάλνερ. Ναι: κονόμησε ένα σωρό λεφτά από την έξοδό του στο Τσάμπιονς Λιγκ τότε και έκανε μία ακόμη φιέστα τίτλου στο Καραϊσκάκης. Αλλά αν ΚΑΙ τότε είχε τηρήσει την ίδια στάση μ’ αυτήν που τηρεί τώρα, τα κέρδη του θα ήταν ανεκτίμητα. Απλώς δεν θα ήταν υλικά…